Mỗi cuối năm, phòng nhân sự lại gặp câu hỏi cũ: tặng nhân viên hộp quà Tết hay quy ra tiền cho gọn? Nhân viên trẻ thường nói thích tiền; nhưng chính họ lại hay khoe hộp quà trên mạng xã hội và mang hộp quà về quê biếu bố mẹ như một niềm tự hào về nơi mình làm việc. Hai thứ không loại trừ nhau, và lựa chọn đúng tuỳ vào quy mô công ty, cơ cấu nhân viên và ngân sách.
Dưới đây là so sánh thẳng thắn ba hình thức phổ biến, cách chọn món sản vật cho nhân viên dùng được thật, và những chi tiết nhỏ quyết định quà Tết được nhớ hay bị chê.
Ba hình thức quà Tết cho nhân viên
Không có hình thức nào đúng cho mọi công ty. Bảng dưới giúp đối chiếu khi bàn với ban lãnh đạo.
| Hộp quà sản vật | Tiền mặt, chuyển khoản | Phiếu quà, thẻ mua hàng | |
|---|---|---|---|
| Người nhận cảm nhận | chu đáo, có hình ảnh công ty, mang về biếu được | thiết thực nhất, tự quyết dùng gì | linh hoạt nhưng dễ bị coi là chọn cho nhanh |
| Việc phải làm | chọn món, đặt, kiểm hàng, phát | gọn nhất | chọn hệ thống, phát mã |
| Rủi ro | món không hợp khẩu vị, hỏng, chất lượng không đều | số tiền bị so với thưởng, khó nhớ | nơi dùng hạn chế, hết hạn trước khi dùng |
| Hợp với | công ty muốn xây gắn kết, nhân viên đi về quê nhiều | công ty đông người, nhu cầu đa dạng | công ty có nhân viên ở nhiều tỉnh |
Vì sao nhiều công ty vẫn giữ hộp quà dù nhân viên nói thích tiền
Tiền thưởng Tết và quà Tết là hai thứ khác nhau trong cảm nhận của người lao động. Tiền thưởng gắn với kết quả công việc, hợp đồng, quy chế; quà Tết gắn với sự quan tâm. Khi quà Tết bị quy thành một khoản tiền nhỏ cộng vào lương tháng, nó gần như biến mất trong bảng lương, không ai nhớ.
Hộp quà thì khác. Nhân viên xách hộp về quê, đặt lên bàn thờ hay mở ra mời khách; bố mẹ hỏi quà ở đâu, câu trả lời là "công ty con tặng". Với những công ty nhiều lao động từ các tỉnh, đây là món quà có ý nghĩa vượt giá trị vật chất. Cách nhiều nơi làm là giữ cả hai: tiền thưởng theo quy chế, cộng một hộp quà vừa phải mang tính chúc Tết.
Tất nhiên, hộp quà phải đủ tốt. Một hộp toàn bánh kẹo rẻ tiền, nước ngọt và giấy rơm thì tệ hơn không có. Nhân viên so sánh với quà công ty bạn, công ty hàng xóm, và nói với nhau rất nhanh.
Chọn món sản vật cho nhân viên dùng được thật
Ưu tiên món cả gia đình dùng. Gạo ngon, nước mắm, dầu ăn kèm một vài đặc sản như cà phê, chè, hạt điều, lạp xưởng khô. Với lao động phổ thông, một túi gạo thơm vụ mới và chai nước mắm ngon có khi được quý hơn hộp mứt đẹp.
Nghĩ tới đường về quê. Nhiều nhân viên về quê bằng xe khách, xe máy hay máy bay. Hộp quà nên gọn, có quai xách, không quá nặng; tránh chai thuỷ tinh lớn dễ vỡ và chất lỏng nhiều nếu biết phần đông đi máy bay, vì quy định hành lý xách tay với chất lỏng rất chặt.
Tránh món cần giữ lạnh. Quà phát ở văn phòng, nhà máy thường vào ngày cuối trước kỳ nghỉ, người nhận còn đi đường cả ngày. Giò chả, lạp xưởng tươi, hải sản đông lạnh không hợp.
Chú ý người ăn chay, người theo tôn giáo có kiêng cữ. Nhân viên ăn chay, nhân viên người Chăm theo đạo Hồi kiêng thịt heo và rượu, hay đơn giản là người không uống rượu. Chuẩn bị sẵn một phiên bản thay thế, ví dụ thay lạp xưởng bằng hạt, thay rượu bằng trà.
Đồng nhất cho cùng cấp. Mọi nhân viên cùng cấp nhận cùng một loại hộp. Nếu có phân tầng theo thâm niên, hãy làm rõ tiêu chí và giữ khác biệt ở mức vừa phải.
Cho nhân viên chọn: cách làm ngày càng phổ biến
Thay vì một hộp chung cho tất cả, nhiều công ty đưa ra hai đến ba bộ quà cùng mức giá để nhân viên tự chọn trước vài tuần. Cách này giải quyết được phần lớn chuyện không hợp khẩu vị. Một ví dụ cách chia bộ:
- Bộ gia đình: gạo thơm, nước mắm, dầu ăn, một gói lạp xưởng khô, hợp người có gia đình, về quê.
- Bộ thưởng thức: cà phê rang xay, chè ngon, hạt điều, hộp mứt ít đường, hợp nhân viên văn phòng, người trẻ.
- Bộ chay: nấm hương, măng khô, miến dong, hạt, trà, hợp người ăn chay hoặc nhà có ban thờ Phật.
- Phát phiếu chọn qua biểu mẫu nội bộ, chốt danh sách trước hạn đặt hàng, ghi tên lên từng túi khi đóng gói để phát không nhầm.
Phát quà sao cho đúng lúc, đúng người
Chi tiết phát quà ảnh hưởng tới cảm nhận không kém món quà:
- Phát trước ngày nghỉ Tết ít nhất một hai ngày, không dồn vào buổi chiều cuối cùng khi mọi người đang vội ra bến xe.
- Lãnh đạo trực tiếp trao, hoặc ít nhất trưởng bộ phận trao kèm lời chúc; quà để sẵn ở quầy lễ tân cho tự lấy kém ý hơn hẳn.
- Nhân viên đang nghỉ phép, nghỉ thai sản, làm ở chi nhánh xa: gửi tận nhà hoặc giữ lại kèm lời nhắn, đừng để ai bị quên.
- Bảo vệ, tạp vụ, nhân viên thuê ngoài làm việc hằng ngày tại công ty: nhiều nơi vẫn tặng một phần quà nhỏ, chi tiết này được nhớ rất lâu.
- Ghi danh sách ký nhận để kế toán có hồ sơ, và để biết còn ai chưa nhận.
Những lỗi khiến quà Tết nhân viên bị chê
Nhân viên hiếm khi phàn nàn trực tiếp, nhưng họ nói với nhau và nhớ rất lâu. Những lỗi hay gặp nhất:
- Hộp to, ruột rỗng. Giấy rơm, khay xốp chiếm phần lớn thể tích, mở ra chỉ vài món nhỏ.
- Hàng cận date. Bánh kẹo còn hạn vài tuần, nhân viên mang về quê để dành tới rằm thì đã hết hạn.
- Món không ai dùng. Chai rượu cho nhân viên nữ không uống, hộp đồ ngọt cho người đang ăn kiêng, đặc sản lạ mà không có hướng dẫn cách dùng.
- Phát không đều. Chi nhánh tỉnh nhận hộp nhỏ hơn văn phòng chính, nhân viên mới không có tên trong danh sách.
- Phát quá muộn. Quà đến sau khi nhiều người đã về quê, phải nhờ đồng nghiệp giữ hộ qua Tết. Hộp quà nằm lại văn phòng suốt kỳ nghỉ thì đồ khô cũng ỉu, đồ ngọt cũng chảy.
Lưu ý về thuế và quy chế
Quà Tết cho nhân viên bằng tiền hay hiện vật có thể liên quan tới thuế thu nhập cá nhân và cách hạch toán chi phí của doanh nghiệp, tuỳ quy chế lương thưởng, phúc lợi của từng công ty. Phòng nhân sự nên thống nhất với kế toán trước khi công bố, ghi khoản quà vào quy chế phúc lợi nếu cần, và tránh hứa hẹn những điều mình không chắc về thuế.
Một điểm nữa: nếu năm nay đã tặng hộp quà, việc cắt bỏ năm sau dễ bị hiểu là công ty khó khăn hoặc bớt quan tâm. Nên chọn mức ngân sách mình duy trì được nhiều năm, thay vì một năm thật lớn rồi năm sau hụt.
Câu hỏi thường gặp
Nên tặng nhân viên quà Tết hay quy ra tiền?
Tuỳ công ty, nhưng nhiều nơi giữ cả hai: tiền thưởng theo quy chế và một hộp quà vừa phải mang tính chúc Tết. Hộp quà tốt tạo gắn kết và được nhân viên mang về biếu gia đình.
Quà Tết cho công nhân nên có những gì?
Những món cả nhà dùng được như gạo ngon, nước mắm, dầu ăn, kèm một hai đặc sản như cà phê, hạt điều, lạp xưởng khô. Hộp nên gọn, có quai xách, không có đồ dễ vỡ, đồ cần giữ lạnh.
Có nên cho nhân viên tự chọn quà Tết?
Nên nếu quy mô cho phép. Hai đến ba bộ quà cùng mức giá, chốt danh sách trước vài tuần, giúp tránh phần lớn trường hợp không hợp khẩu vị hoặc kiêng cữ.
Nhân viên ăn chay hoặc kiêng thịt heo thì xử lý thế nào?
Chuẩn bị một phiên bản thay thế cùng giá trị, ví dụ thay lạp xưởng bằng nấm hương, hạt hoặc trà. Hỏi trước qua phiếu chọn quà để không ai bị bỏ sót.
Nên phát quà Tết cho nhân viên vào lúc nào?
Trước ngày nghỉ Tết một đến hai ngày, khi mọi người còn ở công ty và chưa vội ra bến. Lãnh đạo hoặc trưởng bộ phận trao trực tiếp kèm lời chúc sẽ ý nghĩa hơn.
