Giỏ quà Tết làm sẵn tiện cho người bận: chọn mẫu, trả tiền, mang đi. Nhưng chính cái tiện đó là chỗ người bán tận dụng. Lớp màng bóng, giấy rơm dày và chiếc nơ to che đi gần hết những gì nằm bên trong; người mua thường chỉ thấy hàng đầu tiên.
Chín điểm dưới đây là những thứ nên lật ra kiểm tra trước khi trả tiền. Mất khoảng mười phút, nhưng tránh được chuyện người nhận mở quà ra thấy hộp bánh hết hạn hay lọ mứt đã chảy nước.
Chín điểm kiểm tra, theo thứ tự nên làm
Nếu mua online, yêu cầu người bán quay video mở giỏ hoặc chụp từng món kèm mặt nhãn trước khi giao. Nếu mua tại cửa hàng, nhờ nhân viên mở màng bọc.
- Danh sách món và khối lượng. Đối chiếu với mô tả lúc đặt. Lọ mứt 500 gam khác hẳn lọ 250 gam dù cùng kiểu dáng; hộp chè ghi 200 gam có khi chỉ là 100 gam.
- Hạn sử dụng từng món, nhất là món dưới đáy. Quà Tết sẽ được giữ thêm vài tuần sau khi nhận. Món còn hạn dưới khoảng hai tháng tính từ ngày biếu nên đổi.
- Nhãn tiếng Việt và nhãn phụ. Hàng sản xuất trong nước cần tên, địa chỉ cơ sở, ngày sản xuất, hạn dùng. Hàng nhập khẩu cần nhãn phụ ghi đơn vị nhập khẩu.
- Tình trạng bao bì. Hộp thiếc móp, lon phồng, túi hút chân không bị xì hơi, nắp lọ không kín đều là dấu hiệu hàng hỏng hoặc đã qua vận chuyển xấu.
- Đồ khô có ẩm không. Ấn nhẹ gói hạt, gói nấm qua túi; hạt ỉu, nấm mềm, bánh mất giòn là đã hút ẩm.
- Mứt và ô mai có chảy nước, lại đường hay đổi màu. Mứt gừng, mứt dừa để lâu nơi nóng sẽ lại đường hoặc chảy nước ở đáy hộp.
- Rượu, nước mắm: nắp và mức chất lỏng. Mức trong chai thấp bất thường so với chai cùng loại, nắp đã bị xoay hoặc màng niêm rách là không nên lấy.
- Đồ tươi trong giỏ. Trái cây dập ở mặt dưới, giò chả không có ngày làm, lạp xưởng tươi không giữ lạnh đều là rủi ro.
- Hoá đơn và chính sách đổi. Hỏi rõ nếu người nhận phát hiện món hỏng thì đổi thế nào, trong bao lâu; xin hoá đơn nếu mua cho công ty.
Chiêu thường gặp trong giỏ quà Tết
Chiêu phổ biến nhất là "trên đẹp dưới xấu": món có thương hiệu, giá cao xếp lên trên và mặt trước; phía sau và dưới đáy là hàng không tên tuổi, hàng sắp hết hạn hoặc hộp rỗng lót cho cao. Một số giỏ dùng hộp giấy, xốp, thậm chí hộp bánh rỗng để tạo độ đầy.
Chiêu thứ hai là thay hàng sau khi khách xem mẫu. Ảnh mẫu là chai nước mắm có tên tuổi, giỏ giao tới lại là chai cùng màu nhưng hãng khác; ảnh mẫu là hộp hạt điều loại hạt to, giỏ thật là hạt vỡ. Vì vậy cần có danh sách món bằng văn bản, kể cả tin nhắn, để đối chiếu.
Chiêu thứ ba là "hàng nhập khẩu" không có đường nhập rõ ràng: bánh kẹo, rượu chỉ có nhãn tiếng nước ngoài, không nhãn phụ. Những món này có thể là hàng xách tay hợp lệ, cũng có thể là hàng nhái; người mua không có cách kiểm chứng, nên tốt nhất tránh.
Đồ tươi và đồ có điều kiện bảo quản: đừng để chung giỏ
Giỏ quà để ở nhiệt độ phòng nhiều ngày. Giỏ thường được kết từ trước, trưng ở cửa hàng, rồi nằm trong nhà người nhận thêm một thời gian. Món cần ngăn mát như lạp xưởng tươi, chả, nem chua, phô mai không nên nằm trong giỏ này.
Trái cây làm hỏng cả giỏ. Một quả táo, quả lê dập bắt đầu chảy nước sẽ làm ẩm giấy rơm và hộp bánh bên cạnh. Nếu muốn có trái cây, nên tặng riêng một túi hoặc một hộp.
Đồ có mùi ám sang đồ khác. Mực khô, cá khô, tôm khô để cạnh trà, cà phê, bánh quy sẽ làm các món kia ám mùi. Những món này nên được hút chân không kín và đặt riêng một ngăn.
Đổi món trong giỏ làm sẵn: nên đổi gì
Nhiều cửa hàng cho đổi một vài món trong mẫu giỏ có sẵn, chỉ là người mua ít khi hỏi. Đây là cách đơn giản để giỏ làm sẵn hợp người nhận hơn mà không phải tự kết. Món nên đổi đầu tiên là chai vang hay chai rượu nếu người nhận không uống; thay bằng hộp chè, cà phê hoặc mật ong cùng tầm giá. Món thứ hai là lon nước ngọt, nước trái cây đóng lon, vốn chỉ để độn cho đầy giỏ; thay bằng một gói hạt hay một hũ mứt có giá trị hơn.
Nếu người nhận lớn tuổi, có thể xin bớt bánh kẹo ngọt, thêm đồ khô cho mâm cỗ. Nếu nhà người nhận có trẻ nhỏ, giữ lại một hộp bánh và bỏ bớt món người lớn như cà phê đen. Khi đổi, hỏi lại tổng giá để chắc mình không bị tính thêm vô lý, và xin chụp ảnh giỏ sau khi kết lại.
Với giỏ biếu người lớn tuổi, đổi thêm một chi tiết nhỏ cũng đáng: xin thay giấy rơm nhựa bằng lá chuối khô hoặc giấy kraft, thay màng bóng bằng khăn vải buộc nơ. Giỏ nhẹ hơn, đỡ rác hơn, và người nhận dùng lại được khăn hoặc giỏ sau Tết.
Hạn dùng tham khảo của các món hay có trong giỏ
Hạn dùng thực tế phụ thuộc cách sản xuất và đóng gói; luôn tin nhãn của chính sản phẩm. Bảng dưới chỉ giúp nhận ra món nào bất thường.
| Món | Thường để được | Dấu hiệu cần lưu ý |
|---|---|---|
| Chè búp, cà phê đóng gói kín | nhiều tháng | chè mất mùi thơm, cà phê ôi dầu |
| Hạt điều, mắc ca rang | vài tháng nếu kín | hạt ỉu, mùi dầu cũ |
| Mứt gừng, mứt dừa, ô mai | vài tuần đến vài tháng tuỳ độ ngọt | chảy nước, mốc trắng, lại đường |
| Lạp xưởng khô hút chân không | vài tuần, lâu hơn nếu giữ lạnh | túi xì hơi, đốm mốc, mùi chua |
| Nước mắm đóng chai | hơn một năm | nắp không kín, có cặn lạ |
| Bánh quy đóng hộp kín | nhiều tháng | hộp móp, bánh mềm |
Mua online: yêu cầu những gì trước khi chuyển tiền
Khi mua giỏ quà Tết qua mạng, quyền chủ động của người mua thấp hơn nhiều. Trước khi chuyển tiền, nên yêu cầu ba thứ: danh sách món kèm khối lượng và hãng sản xuất; ảnh chụp thật của chính giỏ sẽ giao, không phải ảnh mẫu; và cam kết đổi nếu sai món hoặc hỏng. Người bán làm ăn đàng hoàng thường chấp nhận cả ba.
Một điểm hay bị bỏ qua là thời điểm giao. Giỏ đặt từ đầu tháng Chạp nhưng giao sát Tết có thể đã được kết sẵn từ lâu và nằm trong kho nóng; hãy hỏi ngày kết giỏ, không chỉ ngày giao. Với đơn nhiều giỏ, xin giao trước một giỏ làm mẫu để kiểm tra, đạt rồi mới cho làm số còn lại.
Khi nhận, mở kiểm tra ngay trước mặt người giao nếu có thể. Nếu giỏ được giao thẳng tới người nhận, hãy nhắn trước để họ chụp ảnh khi mở, phòng trường hợp cần khiếu nại. Đừng ngại; người nhận thường thông cảm hơn bạn nghĩ, và việc này tốt hơn nhiều so với để họ âm thầm vứt món hỏng.
Câu hỏi thường gặp
Giỏ quà Tết làm sẵn có nên mua không?
Có thể mua nếu bận, nhưng cần kiểm tra từng món: hạn dùng, nhãn, khối lượng, bao bì. Nếu có thời gian, tự chọn món rồi nhờ cửa hàng kết giỏ thường kiểm soát chất lượng tốt hơn.
Món trong giỏ quà còn hạn bao lâu thì nên đổi?
Nên đổi những món còn hạn dưới khoảng hai tháng tính từ ngày biếu, vì người nhận thường để dành dùng dần sau Tết. Mứt và đồ tươi thì xem kỹ hơn vì hỏng nhanh.
Làm sao biết hàng nhập khẩu trong giỏ có chính ngạch?
Kiểm tra nhãn phụ tiếng Việt ghi tên và địa chỉ đơn vị nhập khẩu, thành phần, hạn dùng. Không có nhãn phụ thì không xác định được nguồn gốc.
Người nhận phát hiện món hỏng thì nên làm gì?
Nhờ người nhận chụp ảnh món hỏng kèm nhãn, rồi gửi cho nơi bán để đổi hoặc hoàn tiền. Vì vậy nên hỏi chính sách đổi trả và giữ hoá đơn, tin nhắn đặt hàng.
Có nên để trái cây chung trong giỏ quà Tết?
Không nên nếu giỏ phải để lâu. Trái cây dập sẽ chảy nước, làm ẩm giấy lót và các món khác. Tặng trái cây thành một túi hoặc hộp riêng an toàn hơn.
