Gửi một thùng quà sản vật từ quê lên phố hay từ thành phố về quê, người Việt thường chọn giữa ba đường: gửi xe khách, gửi chuyển phát nhanh, hoặc gửi bưu điện. Mỗi đường mạnh ở một chỗ — xe khách nhanh và rẻ cho tuyến có xe thẳng, chuyển phát giao tận cửa, bưu điện phủ khắp và có quy trình rõ ràng — và yếu ở chỗ khác.
Chọn sai đường là nguyên nhân của nhiều thùng quà hỏng: trái cây nằm ba ngày trong kho trung chuyển, thùng giò chả chờ ở bến vì người nhận không biết xe tới. Bảng so sánh và các lưu ý dưới đây giúp bạn chọn theo loại hàng và tuyến đường.
So sánh ba đường gửi chính
Đặc điểm chung, mỗi nhà xe, mỗi hãng có thể khác; hỏi cụ thể trước khi gửi.
| Tiêu chí | Xe khách | Chuyển phát nhanh | Bưu điện |
|---|---|---|---|
| Tốc độ | Nhanh nếu có xe chạy thẳng, thường trong ngày hoặc qua đêm | Một đến vài ngày tuỳ tuyến và gói dịch vụ | Tuỳ dịch vụ; gói thường chậm hơn, gói nhanh tương đương chuyển phát |
| Nhận hàng ở đâu | Thường ra bến hoặc điểm trả hàng của nhà xe | Giao tận nhà | Giao tận nhà hoặc nhận tại bưu cục |
| Chi phí | Thường rẻ cho thùng vừa phải | Tính theo khối lượng, kích thước, tuyến | Có bảng cước công khai, nhiều mức dịch vụ |
| Hàng tươi, đông lạnh | Phù hợp nhất cho tuyến ngắn trong ngày | Chỉ dịch vụ có hỗ trợ hàng lạnh | Hạn chế, tuỳ dịch vụ |
| Bồi thường khi hỏng, mất | Thường thoả thuận, ít khi có quy định rõ | Theo điều khoản hãng, có khai giá và bảo hiểm | Theo quy định dịch vụ bưu chính, có khai giá |
| Phủ vùng | Chỉ tuyến có xe | Rộng, có thể giới hạn vùng sâu | Rộng nhất, tới cả xã vùng sâu |
Khi nào chọn xe khách
Hàng tươi, hàng cần tới nhanh. Vải, nhãn, giò chả, hải sản đông lạnh gửi tuyến vài trăm cây số trong ngày thì xe khách gần như không có đối thủ về tốc độ và chi phí.
Tuyến có xe chạy thẳng. Gửi giữa hai thành phố hoặc từ huyện lên tỉnh có xe thẳng là thuận nhất. Tuyến phải chuyển xe dọc đường sẽ mất ưu thế và tăng rủi ro thất lạc.
Người nhận ra bến được. Đây là điều kiện then chốt. Nếu người nhận là người lớn tuổi ở xa bến, không đi lại được, chi phí và công sức nhận hàng đổ lên họ.
Gửi xe khách cho trót lọt
Xe khách ít thủ tục nên càng cần tự chặt chẽ:
- Hỏi trước nhà xe có nhận loại hàng đó không, giá gửi, giờ xe tới, điểm trả hàng ở đâu.
- Ghi tên, số điện thoại người nhận to, rõ trên ít nhất hai mặt thùng.
- Chụp ảnh thùng hàng lúc giao, ghi lại biển số xe, giờ xe chạy và tên nhà xe; xin số điện thoại phụ xe hoặc văn phòng nhà xe.
- Nhắn ngay cho người nhận các thông tin trên kèm ảnh thùng, để họ nhận đúng thùng.
- Gọi kiểm tra khi xe gần tới để người nhận ra bến đúng giờ, không để thùng nằm chờ.
Khi nào chọn chuyển phát nhanh
Người nhận cần giao tận nhà. Người bận đi làm, người lớn tuổi, người ở xa bến xe thì giao tận cửa đáng giá thêm tiền cước.
Hàng khô, hàng đóng gói chắc. Chè, cà phê, bánh hộp, hạt, đồ khô hút chân không chịu được vài ngày và nhiều lần bốc xếp. Đây là nhóm hàng hợp chuyển phát nhất.
Cần theo dõi đơn và bồi thường rõ. Chuyển phát có mã vận đơn, theo dõi được hành trình, có điều khoản khai giá và bảo hiểm. Với quà giá trị, đây là lợi thế lớn so với xe khách.
Khi nào chọn bưu điện
Gửi về vùng sâu, vùng xa. Mạng lưới bưu điện phủ tới cấp xã, nhiều nơi chuyển phát tư nhân giao chậm hoặc chưa phủ tới. Quà về quê ở vùng núi, hải đảo thường đi bưu điện thuận hơn.
Cần nhiều mức dịch vụ. Bưu điện thường có từ gói tiết kiệm tới gói nhanh, phù hợp khi bạn không gấp mà muốn tiết kiệm, hoặc khi gửi đồ khô không ngại chậm vài ngày.
Gửi quốc tế. Bưu chính là một trong những kênh phổ biến để gửi bưu phẩm quà tặng ra nước ngoài, bên cạnh các hãng chuyển phát quốc tế; quy định hải quan, kiểm dịch vẫn áp dụng như nhau.
Lựa chọn khác đáng biết
- Giao hàng nội thành theo chuyến: gửi trong cùng thành phố, các ứng dụng giao hàng nhận và giao trong vài giờ, hợp với quà tươi trao ngay trong ngày.
- Gửi theo người quen đi cùng tuyến: tiện và an tâm, nhưng đừng nhờ mang đồ dễ vỡ, đồ có mùi hay chất lỏng lên máy bay hộ người khác khi họ không biết rõ bên trong là gì.
- Gửi hàng không theo dịch vụ hoả tốc: đắt nhưng nhanh cho tuyến xa như Hà Nội – TP.HCM; đáng cân nhắc với hàng tươi giá trị.
- Mua tại nơi nhận: đôi khi đặt một cửa hàng uy tín ngay ở thành phố người nhận giao quà tận tay lại rẻ và an toàn hơn gửi từ xa, nhất là với bánh, trái cây phổ biến.
Chọn theo loại quà: tóm lược nhanh
Đồ tươi, đông lạnh tuyến ngắn: xe khách chạy thẳng. Đồ tươi tuyến xa: chuyển phát có hàng lạnh hoặc hàng không. Đồ khô, bánh hộp: chuyển phát hoặc bưu điện, tuỳ người nhận có cần giao tận nhà không. Chai lọ dễ vỡ: đường nào cũng được nếu đóng gói kỹ, nhưng ưu tiên dịch vụ có khai giá để được bồi thường. Quà về vùng sâu vùng xa: bưu điện.
Dù chọn đường nào, ba việc luôn nên làm là chụp ảnh thùng hàng trước khi giao, khai đúng tên hàng, và báo trước cho người nhận. Thiếu một trong ba, khi có sự cố bạn gần như không còn cách xử lý.
Đóng gói theo đường gửi
Mỗi đường gửi đặt ra yêu cầu đóng gói hơi khác. Hàng gửi xe khách thường được xếp tay vào khoang hàng, ít lần bốc xếp nhưng hay bị chồng thùng khác lên trên; thùng cần cứng, chịu nén tốt. Hàng chuyển phát đi qua nhiều kho trung chuyển, băng chuyền, có thể bị lật nhiều chiều; mọi chai lọ phải chống rò và chống sốc như thể thùng sẽ bị úp ngược.
Bưu điện và chuyển phát thường có quy định về kích thước, khối lượng tối đa mỗi kiện và danh mục hàng không nhận. Thùng quá khổ có thể bị tính cước theo thể tích. Trước khi đóng, hỏi trước giới hạn để không phải mở thùng chia lại ngay tại quầy.
Dù đi đường nào, ngoài cùng nên có tên, số điện thoại người gửi và người nhận ghi rõ ở hai mặt thùng. Nếu tờ phiếu dán bị rách hay bong, thông tin viết tay vẫn giúp thùng tìm được chủ.
Cận Tết: những điều khác thường
Mùa quà Tết, cả ba đường gửi đều thay đổi so với ngày thường:
- Xe khách chật khách, nhiều nhà xe hạn chế nhận hàng cồng kềnh, hàng có mùi, hoặc tăng giá gửi.
- Chuyển phát và bưu điện quá tải, thời gian giao kéo dài; nhiều nơi tạm ngừng nhận hàng tươi sống những ngày sát Tết.
- Các đơn vị thường thông báo ngày nhận hàng cuối cùng trước kỳ nghỉ; gửi sau ngày đó, hàng có thể nằm kho qua Tết.
- Người nhận có thể đã về quê hoặc đi vắng; hỏi trước địa chỉ nhận trong những ngày đó.
Câu hỏi thường gặp
Gửi hàng xe khách có an toàn không?
Phần lớn các chuyến gửi diễn ra suôn sẻ, nhưng xe khách thường không có quy trình bồi thường rõ như chuyển phát. Để an toàn, chọn nhà xe có văn phòng, chụp ảnh thùng, ghi biển số xe và báo người nhận ra lấy đúng giờ.
Gửi quà Tết nên gửi trước bao nhiêu ngày?
Cận Tết các đơn vị gửi hàng quá tải, thời gian giao có thể kéo dài. Với đồ khô, nên gửi trước ít nhất một tuần đến mười ngày so với ngày người nhận nghỉ. Đồ tươi gửi xe khách sát ngày hơn nhưng cần hẹn kỹ.
Gửi bưu điện có chậm hơn chuyển phát nhanh không?
Tuỳ dịch vụ. Gói tiêu chuẩn của bưu điện thường chậm hơn, nhưng gói nhanh có thời gian tương đương nhiều hãng chuyển phát. Lợi thế của bưu điện là phủ rộng tới vùng sâu và có nhiều mức giá.
Có nên gửi đồ dễ vỡ qua xe khách?
Được nếu đóng gói kỹ và dặn nhà xe xếp phía trên, để đứng. Nhưng nếu món quà có giá trị cao, chuyển phát có khai giá giúp bạn được bồi thường khi vỡ, điều mà xe khách thường không bảo đảm.
Người nhận không ra bến kịp thì sao?
Hàng thường được giữ ở văn phòng hoặc điểm trả của nhà xe, nhưng đồ tươi sẽ hỏng dần. Thoả thuận trước với nhà xe thời gian giữ, hoặc nhờ người khác nhận thay. Với người khó ra bến, chọn chuyển phát giao tận nhà ngay từ đầu.
