Gửi một thùng quà quê cho con du học, cho anh chị định cư ở nước ngoài là việc nhiều gia đình làm mỗi dịp Tết. Nhưng quà quốc tế không giống quà gửi về quê: mỗi nước có danh mục riêng về thực phẩm được nhập, và một món bị cấm có thể khiến cả thùng bị giữ, bị tiêu huỷ, thậm chí người nhận bị phạt.
Bài này không thay được quy định chính thức của từng nước, vốn thay đổi theo thời gian, mà giúp bạn hiểu nhóm món nào thường an toàn, nhóm nào hay gặp rắc rối, và cách chuẩn bị để thùng quà đi suôn sẻ. Trước khi gửi, luôn kiểm tra trang chính thức của cơ quan hải quan, kiểm dịch nước nhận và điều khoản của hãng vận chuyển.
Nhóm món: thường gửi được và hay bị chặn
Phân nhóm tổng quát, áp dụng cho nhiều nước; một số nước như Úc, New Zealand khắt khe hơn hẳn mức chung.
| Nhóm | Ví dụ | Khả năng gửi |
|---|---|---|
| Đồ khô đóng gói công nghiệp, có nhãn | Trà, cà phê rang xay, bánh kẹo hộp, hạt điều rang đóng gói | Thường gửi được, vẫn phải khai báo |
| Gia vị khô đóng gói | Tiêu, quế, hồi đóng túi kín có nhãn | Thường được, một số nước kiểm tra kỹ |
| Thịt và sản phẩm từ thịt | Lạp xưởng, chà bông, khô bò, giò chả, thịt gác bếp | Nhiều nước cấm hoặc kiểm soát rất chặt |
| Trái cây, rau tươi, hạt giống | Xoài, vải, hạt giống rau | Thường bị cấm vì kiểm dịch thực vật |
| Thủy sản khô, mắm | Mực khô, tôm khô, nước mắm, mắm tôm | Tuỳ nước; hãng vận chuyển hay từ chối đồ có mùi, chất lỏng |
| Đồ có cồn | Rượu, rượu ngâm | Thường bị hạn chế bởi hãng vận chuyển và thuế nước nhận |
| Trứng, sữa và sản phẩm từ sữa | Trứng muối, bánh có nhân sữa tươi | Nhiều nước hạn chế |
Vì sao thịt và trái cây hay bị giữ
Các nước kiểm soát thực phẩm nhập vào chủ yếu để ngăn dịch bệnh động vật và sâu bệnh thực vật lây lan, chứ không phải vì nghi ngờ chất lượng món quà. Thịt chế biến thủ công, kể cả đã khô hay đã nấu chín như chà bông, khô bò, lạp xưởng, vẫn có thể mang mầm bệnh động vật. Trái cây tươi có thể mang trứng côn trùng.
Liên minh châu Âu, chẳng hạn, nhìn chung không cho cá nhân mang hay gửi thịt, sữa và sản phẩm từ chúng từ ngoài khối vào. Úc và New Zealand nổi tiếng với chế độ an toàn sinh học nghiêm ngặt, kiểm tra kỹ hầu hết thực phẩm. Mỹ cũng hạn chế nhiều sản phẩm thịt từ nhiều nước và có yêu cầu riêng với thực phẩm nhập khẩu. Chi tiết luôn có thể thay đổi; đọc trên trang chính thức trước khi gửi.
Vì vậy, dù món thịt gác bếp, giò chả là quà quý nhất trong mắt người ở quê, đó lại là món nên loại khỏi thùng quà quốc tế đầu tiên.
Chuẩn bị thùng quà quốc tế
Làm theo thứ tự để tránh phải mở thùng làm lại:
- Liệt kê từng món định gửi, tra quy định của nước nhận và danh mục hàng hãng vận chuyển không nhận. Loại bỏ món bị cấm hoặc rủi ro cao.
- Ưu tiên sản phẩm đóng gói công nghiệp, còn nguyên bao bì gốc có tên sản phẩm, thành phần, nơi sản xuất và hạn dùng. Đồ tự đóng túi zip không nhãn dễ bị giữ lại để kiểm tra.
- Chuẩn bị bản kê khai chi tiết bằng tiếng Anh: tên cụ thể từng món, số lượng, khối lượng, giá trị. Ghi "green tea, 500 g" thay vì "food".
- Khai giá trị trung thực. Khai thấp để tránh thuế có thể gây rắc rối khi bị kiểm tra; khai quá cao làm người nhận phải đóng thuế không cần thiết.
- Đóng thùng chắc, nhưng sẵn sàng để hải quan mở kiểm tra: xếp gọn, dễ nhìn thấy từng món, không dán băng keo chằng chịt quanh từng gói nhỏ.
- Gửi kèm thông tin liên lạc đầy đủ của người nhận, và báo trước cho họ để chủ động khi hải quan nước họ liên hệ.
Chọn hãng và dịch vụ
Chuyển phát nhanh quốc tế. Nhanh, theo dõi đơn chi tiết, thường hỗ trợ làm thủ tục hải quan; đổi lại chi phí cao. Hợp với thùng nhỏ, quà gấp như quà Tết.
Bưu chính quốc tế. Thường rẻ hơn, thời gian lâu hơn, phù hợp đồ khô không gấp. Quy định hải quan, kiểm dịch vẫn áp dụng như chuyển phát.
Dịch vụ gửi hàng gom theo tuyến. Nhiều đơn vị nhận gom hàng gửi theo tuyến như Việt Nam – Mỹ, Việt Nam – Úc với giá tính theo ký. Hỏi kỹ họ khai báo hải quan thế nào; một số nơi hứa "gửi được mọi thứ", đó là dấu hiệu nên cảnh giác vì rủi ro cuối cùng người nhận gánh.
Gợi ý món quà quốc tế an toàn mà vẫn "rất Việt"
Những món dưới đây thường đi qua hải quan nhiều nước thuận lợi hơn, khi còn nguyên bao bì có nhãn:
- Chè Thái Nguyên, trà sen, trà ô long đóng gói có nhãn.
- Cà phê rang xay hoặc cà phê hoà tan, kèm một chiếc phin nhôm hay inox.
- Bánh kẹo đặc sản đóng hộp công nghiệp như kẹo dừa, mè xửng, bánh đậu xanh, khi thành phần không có thịt hay trứng tươi.
- Hạt điều, mắc ca rang đóng gói kín.
- Gia vị khô đóng gói như tiêu, quế, hồi — nên kiểm tra kỹ với nước có quy định nghiêm.
- Đồ thủ công kèm quà: nón lá, khăn lụa, đồ gốm nhỏ — không phải thực phẩm nên ít vướng kiểm dịch, chỉ cần đóng chống vỡ.
Thuế và phí ở nước nhận
Mỗi nước có ngưỡng giá trị quà tặng được miễn thuế khác nhau, và ngưỡng này thay đổi. Vượt ngưỡng, người nhận có thể phải đóng thuế nhập khẩu và phí xử lý trước khi nhận hàng. Hỏi người nhận về kinh nghiệm thực tế ở nước họ, và chia nhỏ thành nhiều lần gửi không phải lúc nào cũng hợp lệ — đừng cố lách.
Hãy báo trước cho người nhận khả năng phát sinh phí, để món quà không trở thành gánh nặng bất ngờ. Với du học sinh, một thùng quà nhỏ chọn món kỹ thường hợp hơn thùng lớn phải đóng thêm tiền mới lấy được.
Đóng gói cho chặng bay dài
Thùng chịu được nhiều lần bốc xếp. Thùng quốc tế đi qua nhiều kho, nhiều chuyến bay và băng chuyền. Dùng thùng carton mới năm lớp, dán băng keo kiểu chữ H ở cả nắp và đáy, góc thùng gia cố thêm.
Chặn ẩm. Khoang hàng và kho có thể ẩm, lạnh. Cho chè, cà phê, bánh vào túi nilon lớn bên trong thùng; đồ khô nên hút chân không hoặc để nguyên túi kín của nhà sản xuất.
Đặt bản kê khai bên trong. Một bản danh sách món hàng đặt trên cùng bên trong thùng giúp hải quan đối chiếu nhanh khi mở kiểm tra, giảm thời gian giữ hàng.
Không nhét đồ lạ vào khe. Thói quen chèn thêm vài gói thuốc nam, hạt giống, lá khô vào khe thùng cho "đầy" là nguyên nhân phổ biến khiến cả thùng bị giữ. Chỉ gửi những gì đã khai.
Câu hỏi thường gặp
Gửi lạp xưởng, chà bông sang Mỹ được không?
Sản phẩm thịt từ nhiều nước, trong đó có Việt Nam, thường bị hạn chế nhập vào Mỹ theo đường quà biếu, và dễ bị giữ lại hoặc tiêu huỷ. Không nên gửi. Kiểm tra quy định cụ thể trên trang của cơ quan nông nghiệp và hải quan Mỹ trước khi quyết định.
Gửi nước mắm ra nước ngoài có được không?
Một số nước cho nhập nước mắm đóng chai công nghiệp có nhãn, nhưng nhiều hãng vận chuyển hạn chế chất lỏng có mùi. Nếu gửi, chọn chai nhựa có nhãn gốc, đóng chống rò nhiều lớp và hỏi hãng trước. Nhiều nơi ở nước ngoài đã bán sẵn nước mắm Việt.
Có cần khai báo khi gửi quà thực phẩm không?
Có. Thực phẩm gửi ra nước ngoài phải được khai rõ tên, số lượng và giá trị trên tờ khai hải quan. Khai mơ hồ như "quà" hay "đồ ăn" dễ khiến thùng bị giữ kiểm tra lâu hoặc bị trả lại.
Gửi quà sang Úc cần lưu ý gì đặc biệt?
Úc có chế độ an toàn sinh học rất nghiêm, kiểm tra kỹ thực phẩm, hạt, gỗ, đồ thủ công từ thực vật. Nhiều món quen thuộc ở Việt Nam có thể bị giữ lại. Đọc kỹ hướng dẫn trên trang chính thức của Úc và khai báo trung thực mọi thực phẩm.
Gửi quà quốc tế mất bao lâu?
Chuyển phát nhanh quốc tế thường vài ngày tới khoảng một tuần, bưu chính thường lâu hơn, có khi vài tuần, chưa kể thời gian thông quan. Mùa cao điểm cuối năm có thể chậm hơn. Gửi đồ khô bền để không lo hỏng khi bị chậm.
