Với nhiều ông bố Việt, ấm trà buổi sáng và chén rượu ngày giỗ, ngày Tết là thú vui gắn với cả đời. Chàng rể, nàng dâu muốn biếu bố vợ, bố chồng một món đúng gu thì trà và rượu gần như luôn là lựa chọn đầu tiên. Nhưng cũng chính ở hai món này, người biếu dễ bị "lộ" nhất: bố sành trà nhìn là biết chè ngon hay dở, bố sành rượu ngửi là biết rượu thật hay pha.
Bài này giúp chọn trà và rượu làm quà theo gu từng người, kèm đồ nhắm đi cùng, và quan trọng nhất là cách tránh rượu kém chất lượng, vì một chai rượu pha cồn công nghiệp có thể gây hại thật sự.
Hỏi gu trước: trà gì, rượu gì
Người uống trà mỗi người một gu. Có người chỉ uống chè xanh Thái Nguyên pha đặc; có người thích trà ướp sen, ướp nhài; có người đã chuyển sang ô long, trà Shan tuyết. Hỏi vợ hoặc chồng: bố đang uống loại gì, mua ở đâu, pha ấm to hay ấm nhỏ.
Rượu cũng vậy. Bố uống rượu trắng nấu, rượu thuốc, hay chỉ uống chút ít vào dịp lễ. Bố có đang uống thuốc, có bị huyết áp, gút, bệnh gan không. Nếu bố đang cai hoặc gia đình đang khuyên bố bớt uống, đừng biếu rượu, dù bố thích đến đâu.
Trà Việt theo gu người uống
Gợi ý chọn trà làm quà theo thói quen uống của bố:
| Gu của bố | Trà nên chọn | Cách nhận hàng tốt |
|---|---|---|
| Chè xanh pha đặc mỗi sáng | Chè Tân Cương, Thái Nguyên | Búp nhỏ, xoăn chặt, màu xanh đen, có lông tuyết nhẹ; nước xanh vàng, chát dịu, hậu ngọt |
| Thích trà cổ thụ, vị đậm | Trà Shan tuyết vùng Hà Giang cũ (nay Tuyên Quang), Suối Giàng (Yên Bái cũ, nay Lào Cai) | Búp to, có lớp lông trắng mịn, nước vàng sánh, hậu sâu |
| Thích trà ướp hương | Trà sen, trà nhài | Hương dịu, tự nhiên, còn vương qua nhiều nước pha; không nồng gắt |
| Uống nhẹ, không chịu chát | Trà ô long Lâm Đồng | Viên vo tròn đều, nở thành lá nguyên khi pha, hương hoa |
Rượu làng nghề nổi tiếng
Rượu làng Vân. Làng Vân, thuộc Việt Yên của Bắc Giang cũ (nay Bắc Ninh), nổi tiếng từ lâu với rượu gạo nếp nấu theo cách truyền thống.
Rượu Bàu Đá. Từ vùng An Nhơn của Bình Định cũ (nay Gia Lai), rượu gạo nấu kỹ, nổi tiếng ở miền Trung.
Rượu Kim Sơn. Ninh Bình; rượu nếp cái hoa vàng, hương thơm, được nhiều người miền Bắc ưa.
Rượu ngô vùng cao. Rượu ngô Bắc Hà, rượu Sán Lùng của Lào Cai, nấu từ ngô hoặc gạo địa phương với men lá.
Rượu Gò Đen, rượu Phú Lễ. Gò Đen của Long An cũ (nay Tây Ninh), Phú Lễ của Bến Tre cũ (nay Vĩnh Long), những cái tên quen thuộc của rượu đế Nam Bộ.
Rượu thật, rượu pha: điều sống còn
Rượu nấu thủ công không nhãn rất rủi ro. Rượu pha cồn công nghiệp có thể chứa methanol, gây ngộ độc nặng, mù loà, thậm chí tử vong. Mỗi năm báo chí đều đưa tin các vụ ngộ độc rượu. Đừng mua rượu can, rượu không nhãn, không rõ nơi nấu để biếu.
Chọn rượu có nhãn, có cơ sở sản xuất. Rượu đóng chai bán ra phải có nhãn ghi tên cơ sở, địa chỉ, độ cồn, ngày sản xuất. Mua ở cửa hàng có hoá đơn hoặc từ cơ sở có giấy phép.
Cẩn thận với rượu "làng nghề" giá rẻ. Tên làng nghề nổi tiếng bị gắn cho rượu nấu nơi khác rất nhiều. Rượu ngon tốn gạo, tốn công nên giá không thể quá rẻ.
Tránh rượu ngâm động vật hoang dã. Rượu ngâm rắn, tắc kè, động vật quý hiếm vừa có thể vi phạm pháp luật, vừa có nguy cơ về an toàn. Rượu ngâm thảo dược cũng chỉ nên chọn khi rõ nguồn và người dùng đã hỏi ý bác sĩ.
Gói quà trà, rượu sao cho sang mà không phô
Trà ngon nên để trong hộp thiếc hoặc túi hút chân không, bên ngoài bọc giấy hay hộp giấy cứng màu trầm, buộc dây. Không cần hộp gỗ chạm khắc: người sành trà nhìn vào lá trà chứ không nhìn vỏ hộp. Một tấm thiệp nhỏ ghi rõ loại trà, vùng trồng, mùa hái là chi tiết làm bố vợ, bố chồng thích thú.
Rượu nên chọn chai thuỷ tinh có nhãn rõ, cổ chai bọc kín. Nếu là rượu làng nghề đóng chai đơn giản, có thể đặt trong hộp giấy hoặc giỏ mây nhỏ lót rơm, kèm vài món nhắm. Tránh bình rượu hình thù cầu kỳ, bình gốm lớn, vì người nhận khó cất, khó rót và phần lớn tiền nằm ở cái bình.
Cất trà, rượu để quà giữ được chất
Trà sợ ẩm và mùi. Dặn bố cất trà trong hộp kín, để nơi khô mát, xa bếp, xa đồ có mùi như mắm, hành tỏi. Trà xanh mở ra rồi nên uống trong vài tuần đến một, hai tháng.
Trà ướp hương dễ bay hương. Trà sen, trà nhài cần đậy thật kín sau mỗi lần lấy; để lâu hương nhạt dần.
Rượu để nơi tối, thoáng. Tránh nắng trực tiếp và nơi nóng; chai đã mở nên đậy kín nút để rượu không bay hơi, không nhiễm mùi.
Khi bố không uống trà, cũng không uống rượu
Không phải ông bố nào cũng thích trà, rượu, và cũng có ông bố thích cả hai nhưng đã được bác sĩ dặn bớt. Có người chỉ uống cà phê buổi sáng, có người thích đồ nhắm hơn đồ uống, có người đã bỏ rượu vì sức khoẻ. Với bố thích cà phê, một túi cà phê Robusta Buôn Ma Thuột rang mộc hoặc Arabica Cầu Đất là quà đúng gu. Với bố thích ăn, một hộp hải sản khô ngon hoặc đặc sản quê mình là đủ.
Điều quan trọng là quà đi từ việc hiểu người nhận, không từ khuôn mẫu "bố thì phải trà rượu". Hỏi vợ hoặc chồng thêm một câu, món quà sẽ đúng hơn nhiều. Và nếu có dịp, ngồi uống cùng bố một ấm trà, nghe bố kể chuyện về loại trà, loại rượu bố thích: lần sau chọn quà sẽ không cần hỏi ai nữa.
Đồ nhắm đi kèm: món quà phụ được quý
Bố uống rượu thì thường cần đồ nhắm; bố uống trà thì cần chút bánh, mứt. Một hộp quà trà hoặc rượu kèm món nhắm đúng vị sẽ được dùng hết rất nhanh.
Đồ nhắm cũng là cơ hội đưa đặc sản quê mình vào: con rể miền Trung mang mực một nắng, cá cơm khô; con dâu miền Tây mang khô cá lóc, khô cá sặc; người xứ Thanh mang nem chua. Món nhắm từ quê dâu, quê rể thường được bố mang ra mời bạn bè, kèm câu chuyện về con.
Với rượu: mực khô nướng, cá khô, khô bò, lạc rang, nem chua Thanh Hóa nếu đi đường ngắn. Với trà: bánh cốm, bánh đậu xanh, ô mai, lạc bọc đường, hạt sen sấy. Chọn món ít đường nếu bố có bệnh nền.
Uống có trách nhiệm cũng là một phần của món quà
Biếu rượu không có nghĩa là khuyến khích uống nhiều. Một chai rượu ngon để bố dùng vài chén vào dịp giỗ, Tết, mời khách là đúng ý. Chàng rể đến chơi cũng đừng ép bố uống, đừng tự mình uống say để lấy lòng.
Nhắc khéo bố không lái xe sau khi uống, kể cả xe máy quãng ngắn. Nếu bố có bệnh tim mạch, gan, gút hay đang dùng thuốc, trà sẽ là lựa chọn thay thế an toàn và vẫn đúng gu.
Câu hỏi thường gặp
Biếu bố vợ lần đầu nên chọn trà hay rượu?
Nếu chưa biết rõ gu, trà là lựa chọn an toàn hơn vì ai cũng dùng được và không ảnh hưởng sức khoẻ như rượu. Biếu rượu chỉ khi chắc chắn bố uống và gia đình không phản đối.
Làm sao phân biệt chè Thái Nguyên thật?
Chè ngon có búp nhỏ, xoăn chặt, màu xanh đen tự nhiên, mùi thơm cốm; nước pha xanh vàng trong, chát dịu rồi ngọt hậu. Chè xanh lè bất thường, nước đục hoặc nhạt nhanh thì nên nghi ngờ.
Rượu làng nghề có an toàn không?
Rượu của cơ sở có giấy phép, có nhãn ghi rõ nơi sản xuất và độ cồn thì an toàn hơn nhiều. Rượu can, rượu không nhãn có nguy cơ pha cồn công nghiệp chứa methanol, rất nguy hiểm.
Bố đang bị huyết áp cao có nên biếu rượu không?
Không nên. Rượu ảnh hưởng tới huyết áp và tương tác với nhiều loại thuốc. Thay bằng trà ngon hoặc đồ nhắm nhẹ, và để bác sĩ của bố quyết định việc có nên uống hay không.
Trà để biếu nên mua bao nhiêu?
Với chè xanh, khoảng 200 đến 500 gram là vừa, tuỳ bố uống nhiều hay ít. Với trà quý như trà sen, một hộp nhỏ là đủ. Mua nhiều quá trà để lâu dễ mất hương.
