Người con làm việc ở thành phố, mỗi lần về quê lại loay hoay: mang gì cho bố mẹ. Mua vội bánh kẹo ở bến xe thì bố mẹ cất vào tủ; mua gạo, rau, gà thì quê có thừa. Nhiều món quà mang về chỉ để bố mẹ đem cho hàng xóm, hoặc tệ hơn, để đến hỏng.
Nguyên tắc đơn giản: mang thứ quê không có hoặc có mà kém, và thứ giúp bố mẹ đỡ việc. Bài này gợi ý theo vùng quê của bố mẹ, những món nên tránh, cách hỏi khéo bố mẹ cần gì, và cách gửi quà khi không về được.
Hiểu nhịp sống ở quê trước khi chọn quà
Ở quê làm nông, gạo, rau, trứng, gà vịt, cá ao thường tự cung tự cấp. Bố mẹ có khi còn gửi ngược những thứ này lên phố cho con. Mang chúng về quê không sai, nhưng phí công và phí tiền.
Thứ quê thiếu thường là sản vật vùng khác và những đồ đóng gói chất lượng mà chợ quê ít bán: nước mắm truyền thống loại ngon, trà tốt, cà phê rang mới, hải sản khô vùng biển xa, trái cây của miền khác. Chợ quê bán những thứ này cũng có, nhưng thường là hàng phổ thông, chất lượng không đều.
Ngoài ra, bố mẹ ở quê làm lụng vất vả. Những món giúp bố mẹ đỡ nấu nướng, đỡ việc, hay đơn giản là để bố mẹ có chút thư thả như ấm trà buổi sáng, thường được dùng nhiều nhất.
Thứ quê đã thừa và thứ quê thường thiếu
Tuỳ vùng quê, danh sách có khác, nhưng nhìn chung:
| Quê bố mẹ | Thường đã có, không cần mang | Nên mang về |
|---|---|---|
| Đồng bằng làm lúa | Gạo, rau, gà vịt, trứng, cá ao | Hải sản khô, cà phê, trái cây vùng khác, nước mắm ngon |
| Vùng biển | Cá, mực, tôm, nước mắm, hải sản khô | Trà ngon, trái cây vùng núi, đồ khô vùng núi như nấm, măng |
| Trung du, miền núi | Chè, măng, rau rừng, gà đồi | Hải sản khô, nước mắm, trái cây miền Nam, sữa |
| Miệt vườn miền Tây | Trái cây, cá đồng, mắm | Trà, hạt dẻ, đặc sản miền Bắc, đồ khô vùng núi |
Những món thường dùng hết, không bỏ phí
Nước mắm và nước chấm ngon. Bữa cơm quê đơn giản, một chai nước mắm truyền thống ngon làm cả mâm ngon hơn. Bố mẹ dùng hằng ngày nên không bao giờ thừa.
Trà, cà phê. Bố quen uống chè sáng thì một gói chè Thái tốt; quen cà phê thì cà phê rang mới, xay sẵn để pha phin. Hai món này dùng đều, hết rồi lại cần.
Hải sản khô. Mực khô, tôm khô, cá khô vùng biển cho bố mẹ ở quê đồng bằng, miền núi. Khi có khách hay ngày giỗ, đây là món nhắm, món nấu tiện.
Trái cây miền khác. Bố mẹ miền Bắc ít có trái cây miền Nam như măng cụt, chôm chôm, sầu riêng; bố mẹ miền Nam lại lạ với vải, hồng, hạt dẻ. Một túi trái cây khác vùng là quà vui.
Sữa, ngũ cốc, đồ dễ ăn. Nhất là khi bố mẹ đã lớn tuổi, ăn ít, cần bữa phụ tiện lợi.
Hỏi bố mẹ cần gì mà bố mẹ chịu nói
Hỏi thẳng "bố mẹ cần gì không" thì gần như chắc chắn nhận câu "không cần gì đâu". Vài cách hỏi khéo hơn:
- Hỏi về bữa ăn: "Dạo này nhà mình nấu gì, nước mắm còn không mẹ?"
- Hỏi qua người khác: anh chị em ở gần, hàng xóm thân thường biết bố mẹ đang thiếu gì.
- Quan sát khi về: chai nước mắm sắp hết, hộp chè đã cạn, đồ dùng hỏng chưa thay.
- Ghi lại những gì bố mẹ khen khi được biếu; lần sau mua lại đúng món đó.
- Hỏi bố mẹ thèm món gì của vùng khác, món từng ăn khi đi đâu đó; những món ấy bố mẹ hiếm khi tự mua.
Những món nên tránh
Bánh kẹo đóng hộp mua vội. Bố mẹ ở quê thường cất để dành đãi khách, rồi để quá hạn.
Đồ hộp, đồ nhập lạ. Bố mẹ không biết dùng, hoặc ngại dùng vì không quen vị.
Thực phẩm tươi dễ hỏng mang đường xa. Thịt, hải sản tươi đi xe nhiều giờ không bảo quản lạnh rất dễ hỏng, gây ngộ độc.
Đồ quá đắt. Bố mẹ ở quê hay tiếc của, cất kỹ không dám dùng, hoặc mang biếu người khác. Món vừa phải dùng ngay được có giá trị hơn.
Theo dịp về quê
Mỗi lần về quê vào thời điểm khác nhau, nhu cầu của bố mẹ cũng khác:
| Dịp | Bố mẹ thường cần | Quà sản vật hợp |
|---|---|---|
| Tết | Đồ cúng, đồ tiếp khách, đồ nhắm | Trà, bánh mứt ngon, hải sản khô, rượu có nhãn nếu bố uống, trái cây vùng khác |
| Mùa gặt, mùa vụ | Đồ ăn nhanh, tiện cho ngày làm đồng | Ruốc, cá khô, đồ hộp ít muối, cà phê, nước uống |
| Ngày giỗ trong nhà | Lễ vật, đồ nấu cỗ | Nấm hương, miến, mộc nhĩ, rượu, hoa quả để cúng |
| Khi bố mẹ ốm | Đồ mềm, dễ ăn, bồi bổ nhẹ | Bột sắn dây, hạt sen, sữa, cháo ngũ cốc; hỏi bác sĩ trước khi mua đồ bổ |
Đừng quên bố mẹ cũng muốn biếu lại
Mỗi lần con về, bố mẹ ở quê thường lo gom gạo, trứng, rau, gà để con mang lên phố. Đó là cách bố mẹ thể hiện tình thương, và từ chối thẳng thường làm bố mẹ buồn. Nên nhận vừa đủ, mang theo túi giữ lạnh nếu có đồ tươi, và nói rõ trước để bố mẹ khỏi chuẩn bị quá nhiều.
Một cách khéo là kể cho bố mẹ món nào con dùng hết, món nào con thích nhất. Lần sau bố mẹ chỉ chuẩn bị đúng thứ đó, đỡ công bố mẹ mà con cũng không phải bỏ phí.
Khi không về được: gửi quà về quê
Đồ khô gửi qua bưu điện hoặc dịch vụ chuyển phát là tiện nhất: trà, cà phê, hải sản khô hút chân không, hạt, nước mắm đóng chai bọc kỹ. Trái cây gửi được nếu là loại vỏ dày như bưởi, cam và đi đường không quá hai, ba ngày.
Ghi trong thùng một tờ giấy chữ to: món gì, dùng thế nào, cất ở đâu. Gọi điện báo bố mẹ trước khi hàng tới, nhất là khi người giao hàng cần người nhận ký. Nếu quê ở xa trung tâm, chọn dịch vụ giao được tới tận xã, tránh để bố mẹ phải đi lên huyện lấy.
Với đồ khô gửi đi xa, hút chân không từng túi nhỏ trước khi đóng thùng sẽ giữ được lâu hơn và đỡ mùi; chai lọ nên đặt đứng, chèn giấy xung quanh.
Một cách khác là đặt hàng từ cửa hàng gần quê bố mẹ, nhờ giao tận nhà. Cách này tránh được rủi ro hàng dập vỡ trên đường dài, và bố mẹ nhận được hàng tươi hơn.
Quà không phải là thứ duy nhất bố mẹ chờ
Bố mẹ ở quê thường nói không cần quà, và họ nói thật. Điều bố mẹ chờ là con về, ngồi ăn cơm, kể chuyện công việc, hỏi chuyện làng xóm. Món quà chỉ là lý do để mở đầu câu chuyện.
Khi về, dành thời gian làm những việc bố mẹ khó làm: sửa cái bóng đèn, dọn lại gian bếp, đưa bố mẹ đi khám sức khoẻ định kỳ. Những việc ấy có khi giá trị hơn bất kỳ món sản vật nào. Và trước khi lên phố, ngồi với bố mẹ thêm một bữa cơm nữa thay vì vội vã ra bến xe từ sáng sớm; bố mẹ sẽ nhớ bữa cơm ấy lâu hơn mọi món quà.
Câu hỏi thường gặp
Về quê nên mua quà gì cho bố mẹ?
Ưu tiên thứ quê không có hoặc ít có: nước mắm ngon, trà, cà phê, hải sản khô, trái cây vùng khác, sữa và đồ dễ ăn cho bố mẹ lớn tuổi. Tránh mang gạo, rau, gà vịt nếu nhà đã tự làm ra.
Bố mẹ ở quê miền núi nên biếu gì?
Vùng núi thường có sẵn chè, măng, rau rừng. Nên mang hải sản khô, nước mắm ngon, trái cây miền xuôi, sữa và các loại đồ khô vùng biển, vì đây là những thứ khó mua ở chợ vùng cao.
Gửi quà về quê qua bưu điện cần lưu ý gì?
Chọn đồ khô, đóng gói kín, chất lỏng bọc nhiều lớp và chèn kỹ. Ghi rõ địa chỉ, số người nhận, chọn dịch vụ giao tới xã. Báo trước cho bố mẹ để có người ở nhà nhận hàng.
Có nên biếu tiền thay vì quà cho bố mẹ ở quê?
Tuỳ hoàn cảnh. Tiền giúp bố mẹ chủ động, nhưng nhiều người già tiết kiệm, ít khi tiêu cho bản thân. Kết hợp một ít tiền với món quà dùng ngay được thường hợp hơn.
Mang thịt, hải sản tươi về quê đi xe khách có được không?
Được nếu quãng đường ngắn và có thùng giữ lạnh, đá khô hoặc đá gel. Đường dài nhiều giờ không bảo quản lạnh rất dễ hỏng; nên chuyển sang đồ khô, đồ hút chân không đông lạnh có đóng gói kỹ.
