Bánh trung thu béo và ngọt; ăn được nửa chiếc là phải tìm chén trà. Với người lớn tuổi và người sành, trà là một nửa của đêm trông trăng, nên hộp quà có cả trà lẫn bánh thường được quý hơn hộp chỉ có bánh, dù giá không cao hơn bao nhiêu.
Nhưng không phải trà nào cũng hợp bánh nào. Chè mạn đậm chát cắt béo tốt cho bánh nướng thập cẩm, còn trà sen thì để dành cho nhân hạt sen, đậu xanh. Dưới đây là cách ghép, cách chọn trà Việt làm quà và những điều cần tránh.
Vì sao bánh trung thu cần đi với trà
Vị chát và đắng nhẹ của trà làm sạch vòm miệng sau mỗi miếng bánh, giúp người ăn cảm được vị nhân rõ hơn ở miếng sau. Không có trà, đến miếng thứ ba người ta đã thấy ngấy. Đó là lý do mâm cỗ Trung thu kiểu cũ luôn có ấm trà đặt cạnh đĩa bánh.
Trà còn làm đêm rằm có nhịp: người lớn ngồi ngắm trăng, chuyện trò quanh ấm trà trong lúc trẻ con rước đèn. Một hộp quà có trà vì thế mang ý mời người nhận cùng ngồi lại, không chỉ là đồ ăn.
Ghép trà theo nhân bánh
Nguyên tắc chung: bánh càng đậm, béo thì trà càng nên đậm; bánh càng thanh thì trà càng nên dịu để không lấn vị.
| Loại bánh, nhân | Trà hợp | Vì sao |
|---|---|---|
| Bánh nướng thập cẩm, lạp xưởng | Chè xanh Thái Nguyên, chè mạn đậm | Vị chát cắt mỡ đường và lạp xưởng, hậu ngọt giữ lâu |
| Nhân hạt sen, đậu xanh | Trà sen | Hương sen nhẹ nối dài vị sen của nhân, không át |
| Bánh dẻo | Trà nhài, trà xanh pha nhạt | Bánh dẻo vốn có mùi hoa bưởi; trà dịu giữ được mùi ấy |
| Nhân trứng muối, nhân sầu riêng | Trà ô long | Ô long có hương hoa và độ dày vừa, đỡ được vị béo mặn |
| Nhân sô cô la, phô mai, kiểu mới | Hồng trà, trà đen | Vị trà đen tròn, hợp đồ ngọt kiểu Âu |
Trà Việt nào hợp làm quà Trung thu
Chè Tân Cương, Thái Nguyên. Lựa chọn an toàn cho đa số người lớn tuổi miền Bắc. Búp nhỏ, xoăn, màu xanh đen, nước xanh vàng, chát dịu rồi ngọt hậu. Chè "nõn tôm", "đinh" là loại hái non, giá cao hơn chè búp thường.
Trà sen Tây Hồ, Hà Nội. Trà xanh được ướp trong bông sen Bách Diệp hoặc ướp với gạo sen, theo cách truyền thống cần tới hàng nghìn bông sen cho một cân trà nên giá rất cao. Là quà dành cho người thật sự sành trà.
Trà Shan tuyết. Từ những cây chè cổ thụ trên núi cao như vùng Hà Giang cũ (nay thuộc Tuyên Quang) hay Suối Giàng của Yên Bái cũ (nay thuộc Lào Cai). Búp có lông tơ trắng, vị đậm, hậu sâu. Hợp người thích trà có câu chuyện vùng núi.
Trà ô long Lâm Đồng. Trồng nhiều ở vùng Bảo Lộc và các vùng cao Lâm Đồng. Viên trà vo tròn, nở thành lá khi pha, hương hoa, dễ uống với người trẻ và người không quen chè chát.
Trà nhài. Rẻ hơn, hương thơm dễ chịu, hợp biếu số lượng nhiều hoặc làm quà cho đồng nghiệp, hàng xóm.
Pha trà cho đúng để bánh ngon hơn
Trà ngon mà pha sai thì vẫn đắng gắt. Có thể in mấy bước này lên tấm thiệp nhỏ đặt trong hộp quà:
- Tráng ấm chén bằng nước sôi cho nóng đều.
- Chè xanh, trà sen: để nước sôi nguội bớt, khoảng 80–90 độ. Nước sôi sùng sục đổ thẳng vào làm trà nhanh chát gắt và mất hương.
- Ô long: dùng nước nóng hơn, khoảng 90–95 độ.
- Lượng trà vừa phải: ấm nhỏ chừng một thìa đầy. Rót bỏ nước đầu sau vài giây để "đánh thức" trà.
- Nước thứ hai, thứ ba là ngon nhất; không ngâm trà quá lâu trong ấm.
Trà ướp hương giả và chè nhuộm màu: cách nhận ra
Trà sen hương liệu. Mở gói ra thấy mùi sen nồng, gắt, xộc thẳng lên mũi, nhưng pha đến nước thứ hai đã nhạt hẳn: nhiều khả năng ướp hương liệu. Trà sen ướp bông thật hương dịu, thanh, càng uống càng thấy và còn vương qua nhiều nước. Trà sen thật giá cao; gói "trà sen" giá rẻ như trà thường thì nên nghi ngờ.
Chè xanh nhuộm màu. Búp chè có màu xanh sáng bất thường, nước pha xanh lè và để lâu không ngả vàng là dấu hiệu đáng ngờ. Chè tốt khô có màu xanh đen tự nhiên, nước xanh vàng, để nguội chuyển dần sang vàng đậm.
Chè trộn vụn. Gói chè nhiều cám, vụn, cuống. Lắc nhẹ thấy bụi chè là chè cấp thấp, dù bao bì sang.
Ghép hộp quà trà – bánh: vài công thức
Hộp cho ông bà, bố mẹ: hai chiếc bánh nướng thập cẩm hoặc đậu xanh, một gói chè Thái Nguyên khoảng 200 gram. Gọn, đúng gu, dùng được lâu.
Hộp cho người sành: hai bánh nhân hạt sen, một hộp trà sen nhỏ. Lượng trà sen không cần nhiều; một hộp nhỏ đã là quà quý.
Hộp cho bạn trẻ, đồng nghiệp: hai bánh nhân kiểu mới hoặc trứng muối, một gói ô long hoặc trà nhài. Có thể thêm vài chiếc chén nhỏ nếu ngân sách cho phép.
Nếu người nhận bị mất ngủ hoặc đau dạ dày, nên chọn trà nhẹ và dặn uống buổi chiều, không uống khi bụng đói.
Có nên tặng kèm ấm chén
Bộ ấm chén đi kèm làm hộp quà trông đầy đặn, nhưng chỉ nên thêm khi biết người nhận chưa có hoặc đang cần. Nhà người lớn tuổi miền Bắc gần như nhà nào cũng có ấm chén quen tay, thêm một bộ nữa dễ thành đồ cất tủ. Với người trẻ mới tập uống trà, một ấm thuỷ tinh nhỏ hoặc vài chiếc chén men trơn lại rất được việc.
Nếu muốn tặng gốm, chọn đồ của các làng gốm Việt như Bát Tràng (Hà Nội) với men trơn, dáng gọn, dễ dùng hằng ngày; tránh bộ ấm chén mạ vàng, in hình loè loẹt. Gốm dễ vỡ, nên chèn kỹ từng chiếc bằng giấy và đặt ở đáy hộp, bánh và trà đặt lên trên.
Mua trà làm quà: những chuyện người bán ít nói
Cùng một tên gọi "chè Thái" nhưng chất lượng chênh nhau rất xa, từ loại búp to hái máy đến loại nõn tôm hái tay lúc sáng sớm. Giá phản ánh khá đúng điều đó: chè búp thường có thể chỉ vài trăm nghìn một cân, chè đinh loại cao cấp lên tới vài triệu. Khi mua làm quà, xin pha thử một ấm trước khi trả tiền; người bán đàng hoàng thường sẵn lòng.
Chè vụ xuân và vụ thu thường được đánh giá cao hơn chè giữa hè, vì búp chậm lớn, vị đậm và hương rõ. Dịp Trung thu rơi đúng lúc chè vụ thu vừa ra, nên đây là thời điểm tốt để mua chè mới làm quà.
Bao bì không nói lên chất lượng. Hộp sắt in hoa văn, túi nhung, hộp gỗ thường cộng thêm một khoản đáng kể. Với người sành, một túi giấy kraft hút chân không đựng chè ngon được quý hơn hộp đẹp đựng chè thường. Nếu muốn có vỏ đẹp, mua chè ngon rồi tự cho vào hộp thiếc kín, vừa đẹp vừa giữ hương.
Cuối cùng, đừng mua trà sen loại "ướp sẵn bán quanh năm" với giá rẻ chỉ vì cái tên. Trà sen thật được ướp vào mùa sen, khoảng tháng 5 đến tháng 7, rồi bán dần đến cuối năm; biếu dịp Trung thu là lúc trà sen mới còn giữ hương tốt nhất.
Câu hỏi thường gặp
Ăn bánh trung thu với cà phê có được không?
Được, nhất là với bánh nhân kiểu mới như sô cô la hay phô mai. Nhưng với bánh truyền thống, trà vẫn hợp hơn vì vị chát cắt béo tốt mà không lấn vị nhân. Cà phê đậm cũng dễ làm khó ngủ trong đêm trông trăng.
Trà sen Tây Hồ khác trà sen thường ở chỗ nào?
Trà sen Tây Hồ truyền thống ướp bằng bông sen Bách Diệp của hồ Tây, tốn rất nhiều bông và công, hương thanh và sâu. Nhiều loại trà sen thường được ướp bằng loại sen khác hoặc tẩm hương liệu, giá thấp hơn nhiều và hương nhanh bay.
Một hộp quà trà – bánh nên có bao nhiêu trà?
Với chè xanh, gói 100–200 gram là vừa. Với trà quý như trà sen, một hộp nhỏ vài chục gram đã đủ làm quà. Nhiều quá khiến trà để lâu mất hương trước khi người nhận dùng hết.
Trà để lâu có bị mất hương không?
Có. Trà xanh và trà ướp hoa nên dùng trong vài tháng, bảo quản kín, tránh ẩm, tránh để gần đồ có mùi. Có thể để ngăn mát tủ lạnh trong hộp kín, khi dùng để trà về nhiệt độ phòng rồi mới mở.
Biếu người lớn tuổi nên chọn trà gì?
Người lớn tuổi miền Bắc thường quen chè Thái Nguyên. Người không uống được chát thì chọn trà sen hoặc ô long nhẹ. Nếu người nhận mất ngủ, dặn uống vào buổi sáng hoặc đầu giờ chiều.
