Trà thảo mộc là món quà nhẹ nhàng, giá vừa phải và mang ý chúc sức khoẻ, nên rất hợp biếu ông bà, cha mẹ, thầy cô hay người lớn tuổi trong họ. Một hộp atiso Đà Lạt, một gói chè vối, một túi trà hoa cúc vừa thân thuộc vừa dễ dùng.
Nhưng thảo mộc không có nghĩa là vô hại. Có loại không hợp với người huyết áp thấp, có loại không nên dùng khi mang thai, có loại có thể ảnh hưởng tới thuốc đang uống. Thị trường còn có cả những gói "trà thảo mộc" trộn tân dược. Bài này giúp bạn chọn trà thảo mộc làm quà vừa có ý, vừa an toàn cho người nhận.
Những loại trà thảo mộc quen thuộc
Mỗi loại có cách dùng và đối tượng nên lưu ý riêng. Đây là thông tin tham khảo dân gian và thông dụng, không phải chỉ định điều trị:
| Loại trà | Nguồn quen thuộc | Vị và cách dùng | Ai nên lưu ý |
|---|---|---|---|
| Atiso | Đà Lạt (Lâm Đồng) | Hoa, lá, thân sấy khô hoặc trà túi lọc, cao atiso; vị hơi ngọt, hơi đắng | Người có bệnh túi mật, người dị ứng họ cúc nên hỏi bác sĩ |
| Trà hoa cúc | Nhiều vùng trồng hoa cúc ở miền Bắc và Đà Lạt | Hãm hoa khô với nước nóng, hương thanh, dễ uống | Người dị ứng phấn hoa, dị ứng họ cúc |
| Chè vối | Đồng bằng Bắc Bộ | Lá hoặc nụ vối ủ, đun hoặc hãm, uống như nước chè hằng ngày | Ít rủi ro với người khoẻ, uống vừa phải |
| Tâm sen | Vùng trồng sen ở Đồng Tháp, Hà Nội, Huế | Tim của hạt sen sấy khô, vị đắng, hãm uống buổi tối | Người huyết áp thấp, người hay lạnh bụng nên cẩn thận |
| Trà gừng | Nhiều vùng | Gừng sấy, gừng tươi pha mật ong, ấm người | Người đang dùng thuốc chống đông, người bị trào ngược nên dùng vừa phải |
| Chè dây | Vùng núi Cao Bằng và các tỉnh phía Bắc | Lá và thân sấy khô, hãm như trà | Người đang điều trị bệnh dạ dày nên hỏi bác sĩ, không thay thuốc |
Chọn theo người nhận
Với ông bà, cha mẹ khoẻ mạnh, thích uống nước chè hằng ngày, chè vối và trà hoa cúc là lựa chọn an toàn, quen thuộc. Chè vối là thức uống thường ngày của nhiều gia đình Bắc Bộ, nấu một ấm to uống cả ngày. Trà hoa cúc nhẹ, thơm, dễ uống cả với người không quen trà.
Với người thích món đặc sản có câu chuyện, atiso Đà Lạt là món quà gắn với vùng cao nguyên. Có thể chọn bông atiso sấy nguyên, trà túi lọc hoặc cao atiso. Cao atiso đậm đặc, vị ngọt đắng, pha với nước nóng; trà túi lọc tiện hơn cho người ngại đun nấu.
Với người khó ngủ, nhiều người lớn tuổi quen dùng tâm sen hãm uống buổi tối theo kinh nghiệm dân gian. Tuy vậy, tâm sen có vị rất đắng và không hợp với người huyết áp thấp, hay lạnh bụng; nếu người nhận đang dùng thuốc an thần hay thuốc huyết áp, nên khuyên họ hỏi bác sĩ.
Những rủi ro ít ai nói về trà thảo mộc
Tương tác với thuốc. Người lớn tuổi thường dùng nhiều loại thuốc cùng lúc: thuốc huyết áp, thuốc tiểu đường, thuốc chống đông. Một số thảo mộc có thể làm tăng hoặc giảm tác dụng của thuốc. Đây là lý do nên khuyên người nhận hỏi bác sĩ nếu định uống đều đặn.
Trà trộn tân dược. Các cơ quan chức năng đã nhiều lần phát hiện sản phẩm "trà thảo mộc giảm cân", "trà thảo mộc hạ đường huyết" có trộn chất tân dược bị cấm hoặc không được công bố. Những sản phẩm cam kết hiệu quả thần kỳ, nhanh chóng là dấu hiệu nguy hiểm.
Dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, nấm mốc. Thảo mộc trôi nổi, phơi sấy không đảm bảo có thể nhiễm nấm mốc, đặc biệt trong mùa nồm ẩm. Thảo mộc trồng không kiểm soát có thể còn dư lượng thuốc.
Uống quá nhiều. Dù là thảo mộc lành, uống thay nước cả ngày trong thời gian dài vẫn có thể gây khó chịu. Nên uống lượng vừa phải.
Phụ nữ mang thai và cho con bú. Nhiều thảo mộc chưa có đủ dữ liệu an toàn cho nhóm này. Nếu gia đình người nhận có người mang thai, nên chọn món quà khác hoặc dặn hỏi bác sĩ.
Mua trà thảo mộc đáng tin
Vài nguyên tắc giúp bạn tránh hàng trôi nổi:
- Chọn sản phẩm có nhãn đầy đủ: tên sản phẩm, thành phần, cơ sở sản xuất có địa chỉ, khối lượng, ngày sản xuất, hạn dùng, hướng dẫn sử dụng.
- Tránh sản phẩm quảng cáo chữa bệnh như "chữa tiểu đường", "hạ mỡ máu cấp tốc", "giảm cân trong một tuần".
- Ưu tiên mua tại vùng trồng có tiếng, như atiso tại Đà Lạt, từ các cơ sở có nhãn mác rõ ràng.
- Kiểm tra cảm quan khi mở: thảo mộc khô phải giòn, không mốc, không vón cục, mùi thơm tự nhiên, không có mùi hắc lạ.
- Nếu mua tại chợ, chọn quầy có hàng bán chạy, hàng mới; tránh hàng để lâu, bao bì phai màu.
Kết thành hộp quà trà thảo mộc
Một hộp quà trà thảo mộc đẹp và có ý thường gồm các bước sau:
- Chọn hai đến ba loại trà hợp với người nhận, ví dụ trà hoa cúc, atiso và trà gừng; tránh dồn quá nhiều loại khiến người nhận không biết uống loại nào.
- Thêm một món ăn kèm nhẹ như hạt sen sấy, mứt gừng ít đường hoặc một chai mật ong nhỏ (không dành cho trẻ dưới một tuổi).
- Có thể thêm một bộ ấm chén nhỏ nếu người nhận chưa có, hoặc một bình giữ nhiệt để pha trà mang theo.
- Viết thiệp ghi tên từng loại, cách pha và lời dặn: uống vừa phải, hỏi bác sĩ nếu đang dùng thuốc.
- Đóng trong hộp giấy cứng có ngăn, tránh để trà gần đồ có mùi mạnh.
Cách pha để giữ vị
Phần lớn trà hoa và lá thảo mộc pha bằng nước gần sôi, hãm khoảng năm đến mười phút. Chè vối, chè dây có thể đun sôi nhẹ để ra nước đậm. Atiso túi lọc chỉ cần hãm như trà thường. Cao atiso pha một thìa nhỏ với nước nóng, khuấy tan.
Không nên pha một ấm để qua đêm rồi uống tiếp hôm sau, vì nước trà để lâu dễ bị hỏng, nhất là khi trời nóng. Pha vừa đủ uống trong ngày, mỗi lần một lượng nhỏ. Khi biếu người lớn tuổi, những chỉ dẫn nhỏ này giúp món quà được dùng đúng.
Nên dùng ấm sứ, ấm thuỷ tinh hoặc nồi inox để pha, đun thảo mộc; nhiều gia đình tránh dùng nồi nhôm cũ đã bong tróc. Lượng thảo mộc mỗi lần chỉ cần một nhúm nhỏ, pha quá đặc không làm trà tốt hơn mà chỉ đắng và khó uống.
Chọn trà theo mùa
Mùa hè. Trà hoa cúc, atiso, trà vối là những thức uống quen thuộc ngày nóng, pha xong để nguội uống dần trong ngày. Hộp quà mùa hè có thể kèm một bình thuỷ tinh có nắp để người nhận pha sẵn.
Mùa thu, mùa đông. Trà gừng, trà gừng mật ong được nhiều người lớn tuổi ưa dùng khi trời trở lạnh vì cảm giác ấm người. Đây cũng là lúc hợp để biếu trà kèm mật ong.
Dịp Tết. Hộp trà thảo mộc phối nhiều loại, đóng gói đẹp, hợp làm quà biếu người lớn tuổi thay cho bánh kẹo ngọt. Chọn loại có hạn dùng còn dài vì sau Tết người nhận thường còn nhiều quà khác.
Câu hỏi thường gặp
Trà atiso có uống hằng ngày được không?
Nhiều người dùng trà atiso như thức uống hằng ngày với lượng vừa phải. Người có bệnh túi mật, dị ứng họ cúc hoặc đang dùng thuốc điều trị nên hỏi bác sĩ trước khi uống thường xuyên.
Trà thảo mộc để được bao lâu?
Trà thảo mộc sấy khô đóng gói kín thường dùng được vài tháng đến một năm theo hạn trên bao bì. Sau khi mở, đậy kín, để nơi khô ráo và dùng sớm để giữ hương.
Có nên tặng trà giảm cân làm quà không?
Không nên. Nhiều sản phẩm trà giảm cân trên thị trường đã bị phát hiện trộn chất cấm, và việc tặng trà giảm cân cũng dễ khiến người nhận không thoải mái. Chọn trà thảo mộc thông thường an toàn hơn.
Người tiểu đường uống trà thảo mộc được không?
Các loại trà thảo mộc không đường thường hợp với người tiểu đường. Tuy vậy, sản phẩm quảng cáo hạ đường huyết cần được bác sĩ xem trước, vì có thể tương tác với thuốc đang dùng.
Trà hoa cúc có phải trà khô hoàn toàn từ hoa không?
Trà hoa cúc thường là hoa cúc sấy khô nguyên bông hoặc túi lọc từ hoa cúc. Một số sản phẩm có thêm hương liệu hoặc trộn trà xanh; đọc thành phần trên nhãn để biết chắc.
