Người nhận quà nhìn thấy cái vỏ trước khi thấy món bên trong. Cùng một bộ trà và mứt, đặt trong giỏ mây thì gợi cảm giác quê, mộc, ấm; xếp trong hộp giấy cứng nắp nam châm thì chỉn chu, gọn gàng kiểu văn phòng; đặt vào hộp gỗ khắc chữ lại mang vẻ trang trọng. Chọn vỏ đúng là chọn cách món quà "nói" với người nhận.
Nhưng vỏ quà còn là chuyện kỹ thuật: chịu được bao nhiêu ký, có hợp với đồ có mùi, có chở xe máy được không, người nhận có dùng lại được không. Bài này so sánh các loại vỏ phổ biến nhất ở Việt Nam để bạn chọn nhanh mà không phải thử sai.
So sánh nhanh các loại vỏ quà
Bảng dưới tóm tắt điểm mạnh, điểm cần lưu ý của từng loại. Giá vỏ biến động nhiều theo kích thước, độ hoàn thiện và thời điểm (mùa Tết thường đắt hơn), nên chỉ so sánh tương đối.
| Loại vỏ | Hợp nhất với | Điểm mạnh | Cần lưu ý |
|---|---|---|---|
| Giỏ mây, giỏ tre | Trái cây, đồ khô quê, bộ quà nhiều món | Mộc, thoáng, chứa được món to nhỏ lẫn lộn | Đan thưa dễ lọt món nhỏ; quai yếu nếu quà nặng |
| Giỏ cói, túi cói | Quà nhẹ: trà, hạt, bánh, mứt | Nhẹ, mềm, người nhận dùng lại đi chợ được | Không chịu được chai lọ nặng; dễ mốc nếu ẩm |
| Hộp gỗ thông, gỗ cao su | Rượu, trà cao cấp, mật ong, quà doanh nghiệp | Chắc, sang, khắc được chữ, dùng lại lâu | Nặng; gỗ mới có mùi nhựa gỗ có thể ám trà |
| Hộp giấy cứng nắp nam châm | Bộ quà định hình sẵn, gửi xa, tặng số lượng | Gọn, xếp chồng được, in được, phẳng khi gửi | Không chống nước; móp góc nếu chèn kém |
| Hộp sơn mài, hộp tre ép | Trà, bánh cao cấp, quà tặng khách nước ngoài | Mang dấu nghề thủ công, giữ làm đồ trang trí | Đắt; sơn mài kém chất lượng có mùi |
| Khay gỗ, mẹt tre | Quà Tết bày sẵn, quà trao tận tay | Mở ra là bày được ngay, đẹp khi chụp ảnh | Không có nắp, phải bọc màng; khó chở xa |
Giỏ mây tre và giỏ cói: chất quê, nhưng phải chọn kỹ
Giỏ mây tre là lựa chọn quen thuộc nhất cho giỏ quà sản vật. Hàng mây tre đan ở các làng nghề quanh Hà Nội như Phú Vinh (Chương Mỹ) nổi tiếng từ lâu, ngoài ra nhiều vùng ở miền Trung và miền Tây cũng làm giỏ tre, giỏ lục bình. Giỏ tốt có nan đều, không xơ, không nứt ở chỗ uốn quai, mặt trong đã được làm nhẵn để không móc rách túi đựng.
Giỏ cói nhẹ và mềm hơn. Cói Kim Sơn ở Ninh Bình là vùng nguyên liệu và làng nghề cói nổi tiếng. Giỏ cói đẹp với quà nhẹ như hộp trà, gói hạt, bánh, nhưng không nên đặt chai rượu hay hũ mật ong to vào vì đáy cói sẽ võng. Cả giỏ mây lẫn giỏ cói đều kỵ ẩm: mùa nồm, để giỏ trong kho kín vài tuần là lên mốc trắng. Mua về nên phơi nắng nhẹ hoặc hong khô trước khi dùng.
Hộp gỗ: trang trọng nhưng nặng và có mùi
Hộp gỗ thông hoặc gỗ cao su ghép là vỏ quen thuộc cho rượu, trà ngon, mật ong rừng và quà biếu cấp trên hoặc đối tác. Hộp gỗ có lợi thế lớn: người nhận gần như chắc chắn giữ lại để đựng đồ, nên món quà "sống" lâu hơn. Mặt nắp khắc laser được tên người nhận, một câu chúc ngắn hoặc hoa văn, làm món quà trở nên riêng.
Điểm cần để ý là mùi gỗ mới. Gỗ thông còn nhựa có mùi hắc nhẹ, gỗ sơn PU vừa làm xong có mùi dung môi. Trà, cà phê rang và bánh quy hút mùi rất nhanh, vì vậy hộp gỗ mới nên để thoáng vài ngày, hoặc cho trà vào lon thiếc kín trước khi đặt vào hộp. Hộp gỗ cũng nặng; một hộp đựng hai chai rượu và vài món kèm có thể dễ dàng vượt bốn, năm ký, bất tiện nếu người nhận phải tự xách về.
Hộp giấy cứng: gọn, đều, hợp khi tặng nhiều
Hộp giấy cứng bồi giấy mỹ thuật, nắp nam châm hoặc nắp chụp, là vỏ phổ biến nhất của quà doanh nghiệp và quà Tết đóng sẵn. Ưu điểm là đồng đều, xếp chồng được, vận chuyển gọn, và dễ đặt lòng hộp định hình theo đúng kích thước từng món, nên món bên trong không xô lệch. Khi cần làm vài chục đến vài trăm phần giống nhau, đây gần như là lựa chọn duy nhất hợp lý.
Nhược điểm là giấy sợ nước. Hộp để cạnh thùng trái cây đọng nước, hoặc đặt trên sàn xe ướt, là bung góc. Khi tự chọn hộp giấy, ấn thử vào giữa nắp: hộp tốt có độ dày bìa đủ cứng để không lún, mép giấy bồi phẳng, không bong ở góc.
Chọn vỏ theo người nhận và theo món
Biếu ông bà, bố mẹ ở quê: giỏ mây hoặc mẹt tre dễ dùng lại, không cần cầu kỳ. Người lớn tuổi thường quý cái giỏ đựng được đồ hơn là hộp giấy bóng bẩy phải bỏ đi.
Biếu thầy cô, người lớn trong họ ở thành phố: hộp gỗ nhỏ hoặc hộp giấy cứng tông trầm, gọn để mang lên căn hộ chung cư.
Quà có trái cây tươi: giỏ hoặc khay thoáng, tuyệt đối tránh hộp kín.
Quà có đồ khô nặng mùi như cá khô, mực khô: hộp giấy cứng có túi hút chân không bên trong, hoặc hộp riêng tách khỏi trà, bánh.
Quà mang đi xa, đi máy bay: hộp giấy cứng phẳng, nhẹ; tránh giỏ mây vì dễ bẹp, chiếm chỗ và khó đóng thùng.
Đừng để vỏ đắt hơn ruột
Có một ranh giới mà người nhận cảm nhận được rất rõ: khi cái hộp gỗ bóng loáng, khắc chữ mạ vàng nhưng bên trong chỉ có vài gói bánh kẹo thông thường, món quà bị coi là phô trương. Một quy tắc dễ nhớ là chi phí vỏ, giấy chèn và ruy băng không nên vượt khoảng một phần năm tổng ngân sách món quà. Nếu ngân sách nhỏ, một giỏ cói đơn giản với hai ba món thật ngon luôn để lại ấn tượng tốt hơn hộp sang mà ruột nghèo.
Ngược lại, sản vật thật sự quý như trà Shan tuyết cổ thụ, mật ong rừng, yến sào hay rượu làng nghề lâu năm nên có vỏ xứng tầm, vì vỏ quá sơ sài làm người nhận nghĩ đây là hàng chợ. Cân nhắc cả hai chiều, và nhớ rằng vỏ đẹp nhất là vỏ người nhận muốn giữ lại.
Lòng hộp và vật chèn quyết định món có xô lệch hay không
Vỏ đẹp đến mấy mà bên trong các món chạy lung tung thì khi mở ra vẫn là một mớ lộn xộn. Hộp giấy cứng và hộp gỗ nên có lòng định hình: khay giấy, khay xốp hoặc tấm bìa khoét đúng hình chai, hũ, hộp. Nếu đặt làm số lượng, hãy gửi mẫu thật của từng món cho xưởng để khoét chính xác; khoét theo kích thước ghi trên mạng thường lệch vài mi-li-mét, vừa đủ để chai lắc.
Với giỏ mây và giỏ cói, không có lòng định hình thì phải dựa vào đế nâng và vật chèn. Giấy lụa, rơm giấy, vải bố cắt miếng hay lá chuối khô đều dùng được, tùy phong cách. Lá chuối khô và vải bố hợp với quà quê mộc; giấy lụa trắng hợp với quà thanh lịch. Tránh hạt xốp trắng vì vừa rẻ tiền vừa rơi vương vãi, lại không dùng gần thực phẩm hở được.
Một mẹo nhỏ: trước khi cho món vào, đặt thử hộp rỗng lên cân cùng các món để biết tổng trọng lượng. Hộp giấy cứng cỡ trung thường chỉ nên chịu vài ký; vượt mức này đáy dễ võng khi xách bằng quai dây.
Câu hỏi thường gặp
Giỏ mây bị mốc thì xử lý thế nào?
Lau bằng khăn vắt kiệt nhúng nước pha giấm loãng, sau đó phơi nắng nhẹ vài giờ cho khô hẳn. Mốc ăn sâu vào nan thì nên bỏ, không đặt thực phẩm vào. Bảo quản giỏ nơi thoáng, bọc túi có gói hút ẩm trong mùa nồm.
Hộp gỗ có mùi sơn có dùng đựng trà được không?
Không nên đặt trà rời trực tiếp. Để hộp ở chỗ thoáng vài ngày cho bay mùi, và cho trà vào lon thiếc hoặc túi kín trước khi đặt vào hộp. Nếu mở nắp vẫn còn hắc thì chọn hộp khác.
Hộp giấy cứng có tái sử dụng được không?
Có, hộp nắp nam châm bìa dày dùng được nhiều lần để đựng đồ, giấy tờ, phụ kiện. Nếu muốn người nhận giữ hộp, tránh in quảng cáo quá to trên nắp.
Nên dùng giỏ có quai hay khay không quai?
Giỏ có quai tiện xách, hợp khi người nhận phải mang đi. Khay không quai đẹp khi bày, hợp với quà trao tận nhà và đặt ngay lên bàn. Quà nặng trên năm ký nên dùng khay hoặc thùng có tay cầm chắc.
Hộp sơn mài có hợp làm quà cho người nước ngoài không?
Rất hợp vì mang dấu ấn thủ công Việt và có thể giữ làm vật trang trí. Chọn hộp có lớp sơn mịn, không còn mùi, và nhắc người nhận tránh để gần nguồn nhiệt hoặc ánh nắng gắt.
